Kraków. Wtorek, 23 maja 2017 roku. Imieniny: Leoncjusza, Michała, Renaty
    Strona główna > Publikacje > Szpiczak mnogi - rola angiogenezy i zastosowanie talidomidu
      Aktualności
      Hematologia
      Interna
      Proktologia
      Publikacje
      Prezentacje
      HEMORON
      Lekarz
      Zakres porad
      Uprawnienia
      Kontakt
      Adresy, linki
      Fotogaleria
"Pamiętaj o tym, że twoje swobodne i wolne od zajęć chwile obciążone są największymi zadaniami i odpowiedzialnością." - św. Augustyn
  dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn

  Specjalista chorób wewnętrznych, hematolog
CZYTELNIA

Publikacje

SZPICZAK MNOGI - ROLA ANGIOGENEZY I ZASTOSOWANIE TALIDOMIDU

Multiple myeloma – the role of angiogenesis and therapeutic application of thalidomide

Artykuł zawiera dane dotyczące biologii, epidemiologii i kliniki szpiczaka mnogiego oraz roli cytokin proangiogennych w rozwoju tego nowotworu. Angiogeneza w transformacji oraz rozwoju MM jest aktualnie gorącym tematem, którym zajmują się badacze w wielu ośrodkach naukowych na całym świecie. Stężenia czynników proangiogennych: VEGF, b-FGF, IL-6, sIL- 6R, HGF w surowicy krwi oraz szpiku kostnym są znacznie podwyższone u chorych z MM, w porównaniu do osób zdrowych; ich wartości korelują z ciężkością choroby i uznawane są obecnie za czynniki rokownicze w progresji choroby. W poszukiwaniu skutecznej terapii w MM stwierdzono, że talidomid - lek o właściwościach przeciwzapalnych i immunomodulujących ma również działanie hamujące angiogenezę, jednakowoż dokładny mechanizm działania wciąż do końca nie został poznany. Lek ten jest aktualnie wykorzystywany do leczenia pacjentów z oporną i nawrotową postacią MM; efekty jego działania wydają się bardzo obiecujące dla chorych.

This article contains biological, epidemiological and clinical data on multiple myeloma and the role of proangiogeneic cytokines in the development of this neoplasm. The role of angiogenesis in the transformation and development of multiple myeloma is a topic which is presently readily studied in leading scientific centres in many parts of the world. Serum and bone marrow levels of cytokines such as VEGF, b-FGF, IL-6, sIL-6R, HGFare raised in patients with multiple myeloma as compared to healthy sub- jects; their values correlate with the severity of disease and are presently recognised as prognostic factors. Thalidomide has anti-inflammatory, immunomodu-lating and antiangiogeneic properties but the mechanism of its action is not yet completely understood. Thalidomide is presently used in therapy of patients with resistant and relapsed multiple myeloma with very promising results.

Dodatkowe słowa kluczowe: szpiczak mnogi angiogeneza VEGF b-FGF IL-6 talidomid
Additional key words: multiple myeloma angiogenesis VEGF b-FGF IL-6 thalidomid


Wstęp
Szpiczak mnogi (MM) jest złośliwą, nieuleczalną chorobą nowotworową, której istotą jest powolny rozrost monoklonalnych plazmocytów lub plazmoblastów w szpiku kostnym. Rzadziej, możliwe jest również pozaszpikowe naciekanie różnych tkanek i narządów. Nowotworowe plazmocyty wytwarzają nadmierne ilości monoklonalnego białka (białko M) o charakterze immunoglobuliny (IgG, IgA, IgD), stwierdzanego w surowicy krwi lub wydalanego z moczem (łańcuchy lekkie immunoglobulin – tak zwane białko Bence-Jonesa). W nielicznych przypadkach choroba może przebiegać jako odosobniony guz szpiczakowy (plasmocytoma solitare) lub jako postać uogólniona, zwana białaczką plazmocytową. W około 1% przypadków nie stwierdza się w surowicy krwi obecności białka M (szpiczak niewydzielający).

Epidemiologia i etiopatogeneza szpiczaka mnogiego
Zapadalność na szpiczaka mnogiego wynosi od 3 do 9 przypadków na 100 000 ludności na rok i różni się nieco pomiędzy poszczególnymi obszarami geograficznymi: od < 1 w Chinach, do około 9 na zachodzie USA (częściej wśród murzynów amerykańskich) [60,66]. MM stanowi od około 1 do 2% wszystkich nowotworów w hemato-onkologii i jest odpowiedzialny za blisko 20% zgonów z powodu nowotworów hematologicznych. Każdego roku w Europie diagnoza MM dotyka 3-4 osób na każde 100 tysięcy ludności, zaś w USA corocznie diagnozowanych jest 14 400 nowych przypadków z MM, wśród których 11 200 kończy się zgonem. Wśród chorych stwierdza się niewielką przewagę mężczyzn (stosunek ilościowy mężczyźni/kobiety wynosi około 3:2), a częstość zachorowania wzrasta z wiekiem – najwięcej nowych przypadków odnotowuje się między 50 a 70 rokiem życia. Przyczyny choroby pozostają wciąż nieznane. Bierze się pod uwagę bliżej jeszcze nie zbadane czynniki genetyczne, a wzrastająca w ostatnim okresie zapadalność wśród osób poniżej 55 roku życia sugeruje oddziaływanie w ostatnich 60 latach czynników środowiskowych [66]. Od kilku lat postuluje się również współudział niektórych wirusów w patogenezie choroby.
Stwierdzono między innymi występowanie wirusa typu herpes (Human Herpesvirus 8 – HHV-8) w komórkach dendrytycznych szpiku kostnego chorych [4,9,58]. Wcześniejsze obserwacje oparte na seroepidemiologii i badaniach metodami polimerazowej reakcji łańcuchowej (PCR) sugerowały udział tego wirusa w patogenezie mięsaka Kaposiego, choroby Castleman'a i niektórych chłoniaków [9]. Ge- nom HHV-8 zawiera wirusowy analog ludzkiego genu dla inteleukiny 6. Sekwencja aminokwasowa wirusowej interleukiny 6 jest w 24,7% identyczna z jej ludzkim odpowiednikiem, a rola interleukiny 6, czynnika wzrostu i różnicowania limfocytów B, w etiopatogenezie chorób rozrostowych z komórek B jest dobrze udokumentowana [4]. Wiadomo również, że HHV-8 stymulując receptor dla IL-8 może promować zjawisko angiogenezy, będąc w ten sposób swoistym czynnikiem wyzwalającym (ang. triggering factor) w patogenezie szpiczaka mnogiego.

Postacie kliniczne szpiczaka mnogiego

Szpiczak mnogi może przebiegać pod kilkoma różnymi postaciami klinicznymi:

1. Zespół MGUS (Monoclonal Gammapathy of Undetermined Significance) – stan, w którym stwierdzamy obecność białka monoklonalnego (w postaci charakterystycznego piku w elektroforezie) lecz brak jest innych objawów szpiczaka czy chorób mogących być przyczyną gammapatii monoklonalnej (np. chorób autoimmunologicznych, infekcji, itp). Fenotyp plazmocytów jest w MGUS pośredni pomiędzy fenotypem prawidłowych plazmocytów i plazmocytów szpiczakowych [56]. MGUS może pozostawać przez wiele lat w fazie stabilnej, a stężenie białka nie narastać. Stwierdzono, że jeżeli stężenie białka monoklonalnego nie wzrasta przez dwa lata, prawdopodobieństwo transformacji MGUS do aktywnej postaci szpiczaka plazmocytowego w ciągu dziesięciu lat waha się od dwudziestu do trzydziestu procent [39].

2. W części przypadków MGUS z czasem wzrasta stężenie białka monoklonalnego, osiągając wartości jak w aktywnej postaci choroby, brak jest jednak nadal innych jej objawów – jest to „tlący się” szpiczak plazmocytowy (ang. smouldering multiple myeloma) [39].

3. Mało agresywny szpiczak plazmocytowy (lub szpiczak plazmocytowy o powolnym przebiegu – ang. indolent myeloma) jest stanem, w którym są już obecne niektóre ewidentne objawy choroby (na przykład destrukcja kośćca), ale pojawiają się one stopniowo i postępują bardzo wolno [38].

4. Aktywny szpiczak mnogi, w którym występują typowe objawy choroby. Dalszy przebieg choroby zależy już od zastosowanego leczenia i odpowiedzi na terapię.

5. Białaczka plazmocytowa (ang. plasma cell leukemia – PCL) jest najczęściej końcowym stadium progresji szpiczaka plazmocytowego, choć zdarzają się postacie diagnozowane de novo. W PCL odsetek plazmocytów we krwi obwodowej przekracza 20% (w liczbach bezwzględnych ponad 2x10 9 /L plazmocytów).

Pełna wersja artykułu dostępna w formacie PDF: Więcej...

Pobierz: Pobierz program Adobe Reader 7.0

Piśmiennictwo

Artur Jurczyszyn, Teresa WOLSKA-SMOLEŃ, Aleksander B. SKOTNICKI
PRZEGLĄD LEKARSKI, 2003/60/8

Katedra i Klinika Hematologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 31-501 Kraków, ul. Kopernika 17,
tel. (12) 424 74 26 lub 424 76 33 www.cm-uj.krakow.pl/hematologia/


Publikacje
Wszystkie artykuły w tym dziale:

Do góry  

Specjalista chorób wewnętrznych, specjalista hematolog
CZYTELNIA: Hematologia | Interna | Proktologia | Publikacje | Prezentacje | HEMORON ©
PORADY I BADANIA: Lekarz | Zakres porad | Uprawnienia | KONTAKT
POZOSTAŁE INFORMACJE: Aktualności | Adresy, linki | Fotogaleria | Home

Copyright © dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn, specjalista chorób wewnętrznych, specjalista hematolog
Prywatna Praktyka Internistyczna, Kraków, tel. kom.: +48 601 539 077



Projekt, wykonanie: piotrK 2005 & ZdroweMiasto.PL  
Opieka techniczna & administracja: PERITUS
zdrowemiasto.pl & zdrowapolska.pl

Centrale telefoniczne